Trong bối cảnh dịch bệnh trên đàn vật nuôi diễn biến ngày càng phức tạp, việc bảo quản và sử dụng vắc xin đúng kỹ thuật được xem là giải pháp then chốt giúp người chăn nuôi giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.
Những năm gần đây, ngành nông nghiệp Việt Nam chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của chăn nuôi theo hướng tập trung, quy mô lớn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nguy cơ dịch bệnh ngày càng gia tăng do ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, cũng như hoạt động vận chuyển vật nuôi giữa các vùng, thậm chí giữa các quốc gia, chưa được kiểm soát chặt chẽ. Thực tế cho thấy, nhiều đợt dịch bệnh đã gây thiệt hại nặng nề cho người chăn nuôi, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm.
Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi trở thành nhiệm vụ sống còn. Sử dụng vắc xin đúng cách được đánh giá là biện pháp chủ động, hiệu quả và ít tốn kém hơn nhiều so với việc điều trị khi dịch bệnh bùng phát. Đây cũng là nội dung được các Bác sĩ Thú y đặc biệt nhấn mạnh trong các chương trình tư vấn, tập huấn cho người chăn nuôi hiện nay.
Vắc xin – “chìa khóa” tạo miễn dịch chủ động cho vật nuôi
Nội dung
Vắc xin là chế phẩm sinh học có chứa mầm bệnh đã bị làm yếu hoặc bị tiêu diệt hoàn toàn, không còn khả năng gây bệnh. Khi được đưa vào cơ thể vật nuôi, vắc xin sẽ kích thích hệ miễn dịch sinh ra kháng thể đặc hiệu, giúp cơ thể chống lại mầm bệnh tương ứng trong tương lai.
Tuy nhiên, hiệu quả của vắc xin không chỉ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm mà còn phụ thuộc rất lớn vào khâu bảo quản và cách sử dụng. Nếu thực hiện không đúng quy trình kỹ thuật, vắc xin có thể mất tác dụng, làm giảm hoặc thậm chí triệt tiêu khả năng tạo miễn dịch cho vật nuôi.
Theo Ths Phạm Duyên – giảng viên ngành Bác sĩ Thú y Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc sử dụng vắc xin trong chăn nuôi hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu do người chăn nuôi chưa nắm vững kiến thức cơ bản về bảo quản, thời điểm tiêm và kỹ thuật sử dụng. Điều này vô tình làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh, gây tổn thất kinh tế đáng kể.
Bảo quản vắc xin đúng cách: Yếu tố quyết định chất lượng
Mỗi loại vắc xin có yêu cầu bảo quản khác nhau. Với vắc xin sống, cần bảo quản ở nhiệt độ dưới 0°C; trong khi đó, vắc xin chết thường được bảo quản ở mức từ 2 – 8°C. Tủ lạnh bảo quản vắc xin nên được sử dụng riêng, vệ sinh và sát trùng định kỳ để đảm bảo điều kiện vô trùng.
Trong quá trình vận chuyển, vắc xin cần được đặt trong điều kiện râm mát, tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp. Đối với quãng đường xa, nên sử dụng hộp xốp hoặc phích đá để giữ lạnh; còn quãng đường ngắn có thể dùng túi tối màu kèm đá lạnh. Ngoài ra, việc ghi chép đầy đủ tình trạng xuất – nhập kho, số lượng và hạn sử dụng vắc xin là yêu cầu bắt buộc nhằm tránh lãng phí và sử dụng nhầm vắc xin quá hạn.
Sử dụng vắc xin: Không thể làm “qua loa”
Khi sử dụng vắc xin, người chăn nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kỹ thuật. Trước hết, chỉ tiêm phòng cho vật nuôi khỏe mạnh, không có biểu hiện ủ bệnh. Việc tiêm phòng nên được thực hiện định kỳ hằng năm, đặc biệt tại những vùng từng có ổ dịch cũ hoặc khu vực thường xuyên xuất hiện bệnh truyền nhiễm theo mùa.
Liều lượng và số lần sử dụng vắc xin phải đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Một số loại vắc xin chỉ cần dùng một lần đã tạo miễn dịch, nhưng cũng có loại cần tiêm nhắc lại hai hoặc nhiều lần. Trước khi sử dụng, cần kiểm tra kỹ lọ vắc xin, từ nhãn mác, hạn sử dụng đến tình trạng bên trong như màu sắc, độ đồng nhất hay dấu hiệu hư hỏng.
Theo các Bác sĩ Thú y, thao tác tiêm phòng cũng đóng vai trò rất quan trọng. Dụng cụ tiêm phải được khử trùng bằng cách luộc hoặc hấp, tuyệt đối không rửa bằng thuốc sát trùng. Trong quá trình tiêm, cần sát trùng tay người tiêm, vùng da tiêm và nút cao su lọ vắc xin bằng cồn 70°, đồng thời tránh ánh nắng trực tiếp.
Theo dõi phản ứng và quản lý sau tiêm
Sau khi tiêm vắc xin, vật nuôi có thể xuất hiện một số phản ứng nhẹ như sưng, nóng, đau tại chỗ tiêm. Đây là phản ứng cục bộ bình thường và sẽ tự hết sau một thời gian. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vật nuôi có thể bị dị ứng với vắc xin, biểu hiện bằng sốt, run rẩy, thở gấp hoặc nổi mẩn. Khi đó, cần can thiệp kịp thời bằng các thuốc chống dị ứng theo chỉ dẫn của cán bộ thú y.
Vắc xin thừa sau khi sử dụng, đặc biệt là vắc xin nhược độc, phải được thu gom và tiêu hủy đúng quy định bằng nhiệt hoặc hóa chất. Đồng thời, người chăn nuôi cần có sổ theo dõi ghi chép đầy đủ thông tin về ngày tiêm, loại vắc xin, số lô, hạn sử dụng và tình trạng sức khỏe của vật nuôi trước – sau tiêm.
Có thể thấy, bảo quản và sử dụng vắc xin đúng cách không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là yếu tố then chốt quyết định sự an toàn, hiệu quả của hoạt động chăn nuôi. Đây cũng chính là nền tảng để ngành nông nghiệp phát triển ổn định, bền vững trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng phức tạp hiện nay.