Nắng nóng kéo dài khiến gia súc, gia cầm giảm sức đề kháng, sụt năng suất. Bác sĩ Thú y khuyến cáo áp dụng đồng bộ giải pháp chuồng trại, dinh dưỡng, chăm sóc để bảo vệ đàn vật nuôi an toàn.
Những ngày gần đây, nhiều địa phương trên cả nước liên tiếp ghi nhận nền nhiệt cao 38–40°C, thậm chí có nơi vượt ngưỡng 40°C. Thời tiết oi bức không chỉ ảnh hưởng tới sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là hoạt động chăn nuôi. Gia súc, gia cầm dễ rơi vào trạng thái stress nhiệt, giảm ăn, giảm tăng trọng, giảm sản lượng trứng, sữa và có thể tử vong nếu không được chăm sóc kịp thời.
Theo các Bác sĩ Thú y, nắng nóng kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm suy giảm miễn dịch ở vật nuôi, khiến dịch bệnh bùng phát nhanh hơn. Vì vậy, người chăn nuôi cần chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp chống nóng ngay từ đầu vụ hè để bảo vệ đàn vật nuôi và ổn định thu nhập.
Cải thiện chuồng trại, giảm tích tụ nhiệt
Nội dung
Chuồng nuôi là “tuyến phòng thủ” đầu tiên giúp vật nuôi tránh sốc nhiệt. Các chuyên gia khuyến cáo cần gia cố mái che bằng lưới đen, tấm cách nhiệt hoặc trồng cây xanh xung quanh khu vực nuôi để giảm bức xạ mặt trời.
Hệ thống thông gió cũng đóng vai trò quan trọng. Chuồng nên thiết kế thông thoáng, có quạt hút gió, quạt đối lưu hoặc phun sương trên mái vào thời điểm nắng gắt giữa trưa. Một số trang trại quy mô lớn còn lắp đặt hệ thống làm mát bằng nước tuần hoàn, giúp hạ nhiệt độ môi trường từ 3–5°C.
Bên cạnh đó, người nuôi cần bố trí mật độ đàn hợp lý, tránh nhốt quá đông khiến nhiệt lượng tích tụ cao, làm vật nuôi khó tản nhiệt. Với gia súc, có thể bổ sung hồ nước hoặc khu vực tắm mát để hạ thân nhiệt tự nhiên.
Điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng mùa hè
Thời tiết nóng khiến vật nuôi giảm cảm giác thèm ăn, trong khi nhu cầu điện giải và khoáng chất tăng cao. Vì vậy, việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý là yếu tố quyết định giúp đàn vật nuôi duy trì sức khỏe.
Đối với gia cầm, nên giảm bớt năng lượng và chất béo, tăng đạm dễ tiêu như bột cá, đậu nành. Bổ sung vitamin C, B-complex và điện giải Na–K–Cl giúp tăng sức đề kháng, hạn chế mất nước.
Với gia súc, cần tăng cường thức ăn thô xanh như cỏ tươi, lá cây non, thân ngô, phụ phẩm nông nghiệp để cung cấp nước tự nhiên và chất xơ. Hạn chế tinh bột, thức ăn lên men hoặc ẩm mốc vì dễ sinh nhiệt và gây rối loạn tiêu hóa.
Thời điểm cho ăn cũng cần thay đổi. Nên cho ăn vào sáng sớm và chiều mát, chia thành nhiều bữa nhỏ, tránh cho ăn lúc nắng gắt giữa trưa.
Đảm bảo nước uống và vệ sinh
Trong mùa nóng, nhu cầu nước của vật nuôi có thể tăng gấp 2–3 lần so với bình thường. Do đó, máng uống phải luôn đầy nước sạch, mát và được thay thường xuyên trong ngày. Có thể bổ sung điện giải, vitamin C vào nước uống để tăng khả năng chống sốc nhiệt.
Thức ăn thừa, đặc biệt là thức ăn ướt, cần được loại bỏ sớm nhằm tránh ôi thiu, nấm mốc. Máng ăn, máng uống phải được rửa hằng ngày để phòng bệnh đường ruột và các bệnh truyền nhiễm.
Chủ động quản lý đàn vật nuôi
Công tác theo dõi sức khỏe đàn cần thực hiện thường xuyên. Người nuôi nên quan sát biểu hiện ăn uống, vận động, nhịp thở. Nếu thấy dấu hiệu bất thường như thở gấp, há miệng, chảy dãi, bỏ ăn, cần xử lý ngay bằng cách đưa vật nuôi vào khu vực mát, bổ sung nước điện giải và liên hệ Bác sĩ Thú y.
Đối với mô hình chăn thả, nên điều chỉnh lịch ra đồng vào sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh khung giờ 10–16h khi bức xạ nhiệt cao nhất. Đồng thời, duy trì vệ sinh chuồng trại, thu gom phân và sát trùng định kỳ để hạn chế mầm bệnh phát sinh.
Việc ghi chép số lượng đàn, lịch tiêm phòng, bổ sung dinh dưỡng cũng giúp người nuôi dễ quản lý và phát hiện sớm các nguy cơ dịch bệnh.
Nhận định về vấn đề này, ThS. Phạm Duyên – giảng viên ngành Bác sĩ Thú y Trường Đại học Lương Thế Vinh cho biết: “Biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt, do đó người làm nông nghiệp cần chuyển từ ứng phó sang phòng ngừa chủ động. Kết hợp cải tạo chuồng trại, dinh dưỡng khoa học và giám sát thú y thường xuyên sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại tới 30–40%”.
Theo chuyên gia, việc đào tạo kỹ năng chăm sóc đàn và tăng cường vai trò của Bác sĩ Thú y tại cơ sở là chìa khóa giúp ngành chăn nuôi phát triển bền vững trong bối cảnh thời tiết cực đoan.
Thực tế cho thấy, những trang trại áp dụng đồng bộ biện pháp chống nóng thường duy trì năng suất ổn định, giảm tỷ lệ hao hụt và tiết kiệm chi phí điều trị bệnh. Ngược lại, sự chủ quan có thể khiến người nuôi thiệt hại hàng chục triệu đồng chỉ sau vài ngày nắng gắt.
Chủ động phòng chống nắng nóng vì thế không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là chiến lược dài hạn để bảo vệ đàn gia súc, gia cầm, đảm bảo hiệu quả nông nghiệp và sinh kế bền vững cho người chăn nuôi.