Rét đậm, rét hại kéo dài trong mùa đông đang trở thành thách thức lớn đối với nuôi trồng thủy sản. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật chống rét không chỉ giúp bảo vệ đàn vật nuôi mà còn góp phần ổn định năng suất, giảm rủi ro cho sản xuất nông nghiệp.
Những năm gần đây, tình trạng rét đậm, rét hại diễn biến phức tạp, kéo dài nhiều ngày đã gây thiệt hại đáng kể cho hoạt động nuôi trồng thủy sản tại nhiều địa phương. Nhiệt độ nước ao giảm sâu khiến cá, tôm suy giảm sức đề kháng, chậm lớn, thậm chí chết hàng loạt nếu không được chăm sóc đúng kỹ thuật. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chủ động áp dụng các biện pháp phòng, chống rét nhằm bảo vệ vật nuôi thủy sản trong mùa đông.
Theo các Bác sĩ Thú y và cán bộ kỹ thuật trong lĩnh vực nông nghiệp, chống rét cho thủy sản không chỉ là giải pháp tình thế mà cần được coi là khâu quan trọng trong quy trình nuôi trồng bền vững, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.
Chuẩn bị ao nuôi – bước nền tảng để chống rét hiệu quả
Nội dung
Khâu chuẩn bị ao nuôi đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế tác động tiêu cực của giá lạnh. Ao nuôi thủy sản vào mùa đông cần được lựa chọn ở vị trí kín gió, đặc biệt tránh gió mùa đông bắc. Khi cải tạo ao, người nuôi nên thiết kế đáy ao có độ sâu hợp lý, ưu tiên khu vực phía đông bắc sâu hơn để tạo vùng nước ấm, giúp cá tự dồn về trú rét.
Các chuyên gia khuyến cáo tuyệt đối không đào ao sâu về hướng nam. Nguyên nhân là khi gặp gió đông bắc, đàn cá có xu hướng tập trung tại khu vực này, dễ dẫn đến thiếu ô xy, gây ngạt và làm tăng nguy cơ chết rét. Diện tích ao nuôi nên vừa phải, khoảng 500 – 1.000 m², độ sâu mực nước trên 2 m, có nguồn nước sạch từ sông ngòi và thuận tiện cho việc cấp, thoát nước.
Theo Ths Phạm Duyên – giảng viên ngành Bác sĩ Thú y Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc cải tạo ao nuôi đúng kỹ thuật trước mùa đông sẽ quyết định tới hơn 50% hiệu quả phòng chống rét cho thủy sản, giúp người nuôi giảm chi phí xử lý sự cố trong suốt vụ nuôi.
Chăm sóc và phòng chống rét cho cá trong mùa đông
Trước khi bước vào giai đoạn rét đậm, rét hại, người nuôi cần tăng cường chăm sóc để nâng cao sức khỏe cho đàn cá. Thức ăn phải đảm bảo chất lượng, cho ăn theo nhu cầu thực tế của vật nuôi, tránh tình trạng dư thừa gây ô nhiễm môi trường nước. Cá được cung cấp đủ dinh dưỡng sẽ có sức đề kháng tốt hơn, tăng khả năng chống chịu với nhiệt độ thấp.
Mặt ao nên được che chắn bằng ni-lông, bạt hoặc thả bèo tây che phủ khoảng 2/3 diện tích phía đông bắc nhằm hạn chế gió lạnh thổi trực tiếp xuống mặt nước. Ngoài ra, ở góc ao phía bắc, người nuôi có thể bố trí các giá thể trú rét cho thủy sản bằng cách dùng bó rơm rạ đã được phun nước vôi sát trùng, phơi khô và dìm xuống đáy ao. Đây là nơi để cá chui vào tránh rét khi nhiệt độ xuống thấp.
Điều chỉnh chế độ cho ăn và quản lý môi trường nước
Trong những ngày rét đậm, cá thường giảm ăn rõ rệt. Vì vậy, thời điểm cho ăn thích hợp nhất là vào những ngày trời ấm hoặc buổi trưa khi có nắng. Lượng thức ăn cần được điều chỉnh linh hoạt theo sức ăn của cá để tránh lãng phí và hạn chế ô nhiễm nguồn nước.
Bên cạnh đó, thức ăn cho thủy sản nên được bổ sung thêm vitamin, men vi sinh nhằm hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng. Định kỳ 7 – 10 ngày, người nuôi cần sử dụng các chế phẩm sinh học để xử lý môi trường nước, giúp ao nuôi luôn sạch, ổn định các chỉ tiêu sinh hóa trong điều kiện thời tiết lạnh.
Các Bác sĩ Thú y lưu ý rằng, môi trường nước bị ô nhiễm trong mùa đông sẽ khiến thủy sản dễ mắc bệnh hơn do sức đề kháng suy giảm, làm gia tăng rủi ro thiệt hại.
Giải pháp kỹ thuật nâng cao cho đối tượng nuôi giá trị cao
Đối với những đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế cao và diện tích ao nuôi nhỏ, người nuôi có thể áp dụng các giải pháp kỹ thuật nâng cao như che kín toàn bộ mặt ao bằng bạt hoặc nuôi trong nhà kính. Bên trong nhà kính, việc sử dụng bóng đèn sưởi để nâng nhiệt độ nước ao sẽ giúp ổn định môi trường sống cho vật nuôi khi thời tiết rét kéo dài.
Ngoài ra, sử dụng máy sục khí không chỉ giúp cung cấp đủ ô xy hòa tan mà còn góp phần tăng nhiệt độ nước ao. Tuy nhiên, cần hạn chế sử dụng quạt nước vào mùa đông, đặc biệt khi nhiệt độ nước xuống dưới 18°C, bởi điều này có thể làm nước lạnh hơn, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thủy sản.
Có thể thấy, việc áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật chống rét cho vật nuôi thủy sản là giải pháp thiết thực giúp người nuôi giảm thiểu thiệt hại, ổn định sản xuất. Đây cũng là hướng đi quan trọng nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng hiệu quả với những biến động ngày càng khắc nghiệt của thời tiết.