Chăn nuôi gà hữu cơ không chỉ đòi hỏi quy trình chăm sóc khắt khe mà còn đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt về chuồng trại và con giống. Việc tuân thủ đúng tiêu chuẩn ngay từ đầu là yếu tố then chốt giúp đảm bảo an toàn sinh học, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển nông nghiệp bền vững.
Trong xu hướng phát triển nông nghiệp xanh, an toàn và thân thiện với môi trường, chăn nuôi gà hữu cơ đang ngày càng được người tiêu dùng quan tâm. Tuy nhiên, để sản phẩm gà hữu cơ thực sự đạt chuẩn, người chăn nuôi không thể làm theo kinh nghiệm truyền thống mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt là về chuồng trại và giống.
Theo các Bác sĩ Thú y, chuồng trại và con giống chính là hai “trụ cột” quyết định tới sức khỏe đàn gà, khả năng phòng chống dịch bệnh cũng như chất lượng sản phẩm đầu ra. Nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu đầu tiên, toàn bộ quy trình nuôi hữu cơ có thể bị phá vỡ.
Vị trí khu vực chăn nuôi: Điều kiện tiên quyết đảm bảo an toàn sinh học
Nội dung
Khu vực chăn nuôi gà hữu cơ phải được khoanh vùng rõ ràng, có vùng đệm hoặc hàng rào vật lý để cách ly hoàn toàn với các khu vực sản xuất khác. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế tối đa nguy cơ xâm nhập của mầm bệnh từ bên ngoài.
Vị trí chăn nuôi cần đặt tại khu cao ráo, thoát nước tốt, tránh xa các nguồn gây ô nhiễm như bãi rác sinh hoạt, khu xử lý chất thải công nghiệp, bệnh viện hoặc khu dân cư đông đúc. Bên cạnh đó, cơ sở chăn nuôi phải có khu vực riêng để chứa và ủ phân, xử lý chất thải rắn, cũng như hố xử lý chất thải lỏng, đáp ứng đầy đủ yêu cầu về vệ sinh thú y và bảo vệ môi trường.
Theo nhận định của giảng viên khoa Thú y Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc quy hoạch vị trí chăn nuôi khoa học ngay từ đầu sẽ giúp người nuôi giảm đáng kể chi phí phòng bệnh, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho mô hình chăn nuôi hữu cơ phát triển lâu dài.
Yêu cầu về chuồng trại: Phù hợp sinh lý, thích ứng khí hậu
Chuồng nuôi gà hữu cơ cần được thiết kế phù hợp với từng lứa tuổi và mục đích sản xuất, đồng thời thích ứng với điều kiện khí hậu từng vùng miền. Chuồng không được xây dựng chung với chuồng gia súc hoặc gia cầm khác nhằm tránh lây nhiễm chéo dịch bệnh.
Một yêu cầu quan trọng trong chăn nuôi hữu cơ là chuồng phải thông gió tốt, đảm bảo lưu thông không khí tự nhiên và có ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp. Điều này không chỉ giúp gà vận động, sinh trưởng tự nhiên mà còn góp phần hạn chế vi khuẩn, nấm mốc phát triển trong môi trường nuôi nhốt.
Chuồng nuôi cần có kết cấu chắc chắn, nền chuồng khô ráo, dễ vệ sinh. Người chăn nuôi có thể sử dụng các vật liệu tự nhiên như rơm rạ, vỏ bào hoặc cát khô làm chất độn chuồng để giữ ấm vào mùa đông và tạo sự thoải mái cho gà. Tường, nền và rãnh thoát nước phải được thiết kế sao cho dễ làm sạch, thuận tiện cho việc tiêu độc khử trùng định kỳ.
Sân chơi, bãi chăn thả: Không gian bắt buộc của gà hữu cơ
Khác với chăn nuôi công nghiệp, gà hữu cơ bắt buộc phải có sân chơi hoặc bãi chăn thả ngoài trời. Diện tích sân chơi tối thiểu phải bằng hai lần diện tích chuồng nuôi, mặt sân cần bằng phẳng, có độ dốc phù hợp để thoát nước tốt và dễ vệ sinh.
Mật độ nuôi cũng được quy định rõ ràng nhằm đảm bảo phúc lợi động vật và hạn chế ô nhiễm môi trường. Với chuồng cố định, mật độ trong chuồng không quá 10 con/m², ngoài trời khoảng 1 con/4 m². Đối với chuồng di động, mật độ có thể cao hơn nhưng vẫn phải tuân thủ giới hạn về khối lượng gà sống và lượng nitơ thải ra môi trường. Trong mô hình chăn thả tự do, mật độ tối đa không quá 580 con/ha/năm.
Theo các Bác sĩ Thú y, việc đảm bảo mật độ nuôi phù hợp không chỉ giúp gà giảm stress, tăng sức đề kháng mà còn là tiêu chí quan trọng để sản phẩm được công nhận đạt chuẩn hữu cơ.
Tiêu chuẩn giống gà: Yếu tố quyết định thành công mô hình hữu cơ
Trong chăn nuôi gà hữu cơ, việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các giống gà bản địa như gà ri, gà Mía, gà Hồ, gà Đông Tảo, gà H’Mông, gà ác, gà tre hay các giống lai đã thích nghi tốt với môi trường tự nhiên thường được ưu tiên lựa chọn.
Giống gà phải khỏe mạnh, có khả năng kháng bệnh tốt, không mang mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Chăn nuôi hữu cơ tuyệt đối không sử dụng các kỹ thuật can thiệp sâu như ghép phôi, xử lý sinh sản bằng hoóc môn hay kỹ thuật gen trong nhân giống. Quá trình gây giống chủ yếu dựa trên sinh sản tự nhiên, đảm bảo tính bền vững và thân thiện với môi trường.
Theo khuyến cáo của chuyên gia, con giống sử dụng trong chăn nuôi hữu cơ phải có nguồn gốc rõ ràng, được cung cấp từ các cơ sở sản xuất giống đạt chuẩn hoặc từ đàn ông bà, bố mẹ được nuôi hoàn toàn trong hệ thống hữu cơ. Việc chuyển đổi qua lại gà giữa khu chăn nuôi hữu cơ và không hữu cơ là không được phép.
Trong trường hợp chưa có sẵn giống gà hữu cơ đạt chuẩn, người chăn nuôi có thể sử dụng gà nuôi thông thường nhưng phải chuyển sang quy trình hữu cơ trước khi gà đủ 3 ngày tuổi, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chăm sóc và phòng bệnh.
Có thể thấy, chuồng trại và giống không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà còn là “xương sống” của mô hình chăn nuôi gà hữu cơ. Tuân thủ đúng các yêu cầu này sẽ giúp người chăn nuôi giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm và góp phần xây dựng nền nông nghiệp sạch, an toàn và bền vững trong tương lai.