Năm 2025 khép lại với một cột mốc lịch sử: Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản chính thức vượt ngưỡng 70 tỉ USD. Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang của những con số kỷ lục, ngành nông nghiệp vẫn đang phải gồng mình vượt qua những “điểm nghẽn” cố hữu để hướng tới một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong năm 2026.
Thành tựu từ sự chuyển dịch tư duy
Nội dung
Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, mức tăng trưởng bình quân 3,78%/năm là minh chứng rõ nét cho sự thích nghi kiên cường của nông dân và doanh nghiệp trước biến động toàn cầu. Điểm sáng nhất thuộc về ngành gạo khi Việt Nam không chỉ vượt qua Thái Lan về sản lượng xuất khẩu mà còn thực hiện thành công cú chuyển mình về chất lượng.
Việc chinh phục được các thị trường khó tính như Nhật Bản hay sự hiện diện mạnh mẽ tại Trung Quốc và Hoa Kỳ cho thấy chúng ta đã thoát ly khỏi cái bẫy “giá rẻ, số lượng nhiều”. Việc tập trung vào các dòng gạo thơm, gạo chất lượng cao đã giúp giá trị hạt gạo Việt đứng vững ngay cả khi thị trường thế giới chao đảo.
Những nghịch lý và “nút thắt” nghẹt thở
Dù đạt thặng dư thương mại ấn tượng lên tới 20 tỉ USD, nhưng bức tranh chung vẫn tồn tại những gam màu trầm đáng suy ngẫm. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã thẳng thắn chỉ ra nghịch lý: Có thời điểm giá rau xanh đắt hơn cả tôm hùm. Khi thiên tai và biến đổi khí hậu ập đến, chuỗi cung ứng ngay lập tức bộc lộ sự mong manh, đẩy người nông dân vào thế bị động.
Ba rào cản lớn nhất hiện nay được định vị là: Thủ tục hành chính, Logistics và Công nghệ.
– Logistics “ngốn” lợi nhuận: Tại vựa lúa ĐBSCL, chi phí vận chuyển ra cảng vẫn là gánh nặng lớn, trực tiếp làm giảm sức cạnh tranh của nông sản so với các đối thủ trong khu vực.
– Sự đứt gãy vùng nguyên liệu: Câu chuyện về gạo ST25 – dù có đơn hàng xuất khẩu lớn sang Trung Quốc nhưng lại thiếu nguồn hàng đạt chuẩn – là hồi chuông cảnh báo về tình trạng sản xuất manh mún, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và vùng trồng.
– Thủ tục hành chính: Những quy trình kiểm tra chồng chéo và sự thiếu thực tế của một bộ phận cán bộ đôi khi lại trở thành “phanh hãm” đà phát triển của doanh nghiệp.
Hướng tới năm 2026: Xanh hóa và Tinh gọn
Bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp xác định sẽ không chạy đua bằng mọi giá theo số lượng. Mục tiêu trọng tâm là “Xanh hóa” để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về giảm phát thải carbon của quốc tế. Đề án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao không chỉ là câu chuyện năng suất, mà là tấm “thị thực” để gạo Việt thâm nhập sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, việc quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính và hoàn thiện các trung tâm logistics vùng sẽ là chìa khóa để giải phóng nguồn lực. Chỉ khi chi phí lưu thông giảm xuống và quy trình quản lý tinh gọn hơn, giá trị thặng dư mới thực sự chảy về túi người nông dân và doanh nghiệp.
Kết luận: Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước vận hội mới nhưng cũng đầy thách thức. Để con số 70 tỉ USD không chỉ là đỉnh cao nhất thời, ngành cần những giải pháp căn cơ để khơi thông các điểm nghẽn, đưa nông sản Việt đi xa hơn bằng chất lượng và sự tử tế với môi trường.
Thông tin được Phòng truyền thông Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn và Trường Đại học Lương Thế Vinh tổng hợp và chia sẻ, hy vọng sẽ giúp các bạn có một trải nghiệm đầy thú vị!